Zelfmoord? Praat erover

Maakt u zich zorgen over iemand, omdat u vermoedt dat hij of zij denkt aan zelfmoord? We beseffen ons dat het niet makkelijk is hierover te praten. Toch weten we dat erover praten kan helpen. Zo kan het een enorme opluchting voor iemand zijn om het gesprek erover aan te gaan. Maar hoe doet u dat?

Wat kunt u doen als naaste?

Wat kunt u doen wanneer u zich zorgen maakt over uw naaste? Kunt u aan iemand vragen of hij/zij aan zelfmoord denkt?

Ja, dat kunt u gewoon doen. Vraag bijvoorbeeld:

  • ‘Denk je weleens: van mij hoeft het niet meer?’
  • ‘Denk je weleens aan zelfmoord?’

Stel de vraag eerlijk en zonder oordeel. Erover praten kan zorgen voor opluchting, je zorgt er níet voor dat iemand op ideeën gebracht wordt.

En wat als je naaste zegt: ‘Ja, ik denk weleens: van mij hoeft het niet meer.’? Wat je wél kunt doen, is:

  • Luisteren zonder oordeel
  • Blijven doorvragen
  • Begrip tonen voor iemands gevoel
  • Samen hulp zoeken bij de huisarts, psycholoog of 113.

Let op! Er zijn ook dingen om te vermijden:

  • Probeer het níet zelf op te lossen
  • Beloof níet dat u het geheim houdt
  • Draag het niet alleen: neem iemand in vertrouwen – bijvoorbeeld van 113 – wanneer uw naaste dit naar u uitspreekt.

Wilt u meer lezen over wat u kunt doen wanneer u zich zorgen maakt over iemand? Bekijk dan de tips die 113 Zelfmoordpreventie geeft om te praten of volg de gratis online training Vraag Maar(zie kopje ‘Trainingen’). Ook kunt u op de website van 113 meer informatie vinden over wat u als naaste kunt doen wanneer u vermoedt dat iemand rondloopt met zelfmoordgedachten of -plannen. 

Wat kunt u doen als professional?

Als professional kunt u te maken krijgen met een cliënt, klant, leerling, deelnemer die met zelfmoordgedachten of -plannen rondloopt. U kunt dan van betekenis zijn. Hoe doet u dat precies?

  • Vraag eerlijk en open of uw cliënt, klant, leerling, deelnemer aan zelfmoord denkt. Bijvoorbeeld door te vragen ‘Denk je wel eens aan zelfmoord?’ of ‘Denk je weleens: van mij hoeft het niet meer?’
  • Luister zonder oordeel
  • Blijf doorvragen
  • Toon begrip voor iemands gevoel
  • Zoek samen hulp bij de huisarts, psycholoog of 113.

Let op! Er zijn ook dingen die je niet moet doen:

  • Probeer het niet zelf op te lossen
  • Beloof niet dat u het geheim houdt
  • Draag het niet alleen: neem iemand in vertrouwen – bijvoorbeeld van 113 – wanneer uw naaste dit naar u uitspreekt.

113 heeft een overzicht gemaakt van de middelen die u ook als professional kunt gebruiken. Zo kan u met het invullen van het veiligheidsplan ervoor zorgen dat uw cliënt, klant, leerling, deelnemer veilig is en blijft wanneer hij/zij zich angstig voelt en/of het niet meer ziet zitten. Ook kunt u hier de zelfmoordpreventiewijzer downloaden (ook in het Engels beschikbaar). Deze is ontwikkeld voor mensen die in hun omgeving te maken hebben met iemand die aan zelfmoord denkt. Het is een hulpkaart met praktische tips en handvatten om op de juiste manier in gesprek te gaan en te blijven met de ander.

Bent u werkzaam in de zorg, het onderwijs, de media of het sociaal domein? U mag altijd contact opnemen met de kwartiermaker zelfmoordpreventie van de gemeente Hilversum, Robin Siemann, voor meer informatie over zelfmoordpreventie in de gemeente.

Op de website van 113 kunt u daarnaast meer lezen over zelfmoordpreventie in deze sectoren. Ook kunt u daar terecht wanneer u op zoek bent naar actueel onderzoek naar zelfmoord en zelfmoordpreventie.

Wanneer u uw ervaring wil delen en/of wil weten wat u kunt doen in uw situatie, dan kunt u altijd bellen naar de overleg- en advieslijn van 113.

Voor beroepen die veel te maken krijgen met mensen die behoren tot de risicogroep, heeft 113 een zinvolle gatekeeperstraining ontwikkeld. Deze helpt u te signaleren wanneer het niet goed met iemand gaat en hoe u hier mee omgaat. Deze training wordt zowel in-company (op locatie) aangeboden, als online.

Meer weten over de gatekeeperstraining voor uw organisatie, of de gratis online training Vraag maar. Kijk dan bij het kopje ‘Trainingen’ en/of neem contact op met kwartiermaker zelfmoordpreventie gemeente Hilversum, Robin Siemann (r.siemann@hilversum.nl).

Trainingen

Om u te helpen bij hoe u het gesprek over zelfmoord aan kunt gaan, heeft 113 Zelfmoordpreventie een gratis online training ontwikkeld: Vraag Maar? In deze korte online training leert u wat de stappen zijn die u kunt zetten wanneer u vermoedt dat iemand zelfmoordgedachten of -plannen heeft. Deze stappen zijn signalering, erover praten en samen hulp zoeken. Want hoe ontstaan gedachten aan zelfdoding en wat zijn de belangrijkste signalen? Hoe voert u het gesprek en wat zijn do’s en dont’s? En wat doet u als iemand daadwerkelijk zelfmoord overweegt? Deze vragen worden door de training beantwoord.

De online training Vraag Maar is ook geschikt voor professionals die tijdens hun werk veel te maken krijgen met mensen die in de risicogroep vallen. Deze professionals noemen we gatekeepers. Gatekeepers kunnen ook de uitgebreidere gatekeeperstraining volgen. Inmiddels zijn landelijk meer dan 11.000 mensen getraind als gatekeeper. Dit zijn onder andere docenten, studieadviseurs, huisartsen, thuiszorgmedewerkers, vrijwilligers in de zorg, politie, brandweer, schuldhulpverleners, echtscheidingsadvocaten, dominees, baliemedewerkers, conducteurs.

Wat leer je bij de gatekeeperstraining?

  • Omgaan met signalen van suïcidaliteit of een vermoeden daarvan
  • Met concrete handvatten zelfmoordgedachten bespreekbaar maken
  • Verantwoord en gefaseerd doorvragen, inclusief de grenzen daarvan
  • Hoe door te verwijzen naar professionele hulp

Hoe ziet de training eruit?

De training richt zich op het ontwikkelen van gespreksvaardigheden. Het duurt een dagdeel (4 uur) en een groot deel bestaat uit het oefenen in tweetallen. Het programma is opgebouwd uit 4 onderdelen:

  1. Bespreken van ervaringen met en de voorkennis over zelfmoord
  2. Gespreksvaardigheden oefenen
  3. Interactieve kennisoverdracht over suïcidaliteit
  4. Bespreking van verwijsmogelijkheden

Meer weten over de gatekeeperstraining voor uw organisatie? Neem dan contact op met kwartiermaker zelfmoordpreventie gemeente Hilversum, Robin Siemann.

Wat als u zelf hulp nodig heeft?

Heeft u er behoefte aan om nú anoniem met iemand te praten? Dit kan via door de bellen of chatten met een medewerk(st)er via de hulplijn van 113. Bent u in levensgevaar? Bel dan 112. Het is mogelijk een online therapietraject te volgen. U heeft dan contact met een vaste psycholoog (in opleiding). Meer informatie hierover vindt u op de website van 113. Twijfelt u of online therapie bij 113 bij u past? Of heeft u advies nodig, of wilt u rustig met de hulpverleners van 113 overleggen? Dan kunt u de overleg- en advieslijn van 113 raadplegen. Gaat u liever zelf aan de slag? Dat kan. Zo kunt u op de website van 113 vinden hoe u een persoonlijk veiligheidsplan kunt maken. Daarnaast kunt u bijvoorbeeld de zelfhulpcursus Leven onder controle volgen.

Zelfmoordpreventie in de gemeente Hilversum

We vinden dat zelfmoordpreventie niet alleen de verantwoordelijkheid is van de zorgsector. Succesvolle zelfmoordpreventie werkt alleen in een community-aanpak. Bij deze aanpak werken familie, naasten, GGD’en, wijk- of buurtteams, huisartsen, scholen, politie, en nog meer organisaties intensief samen. Hierdoor is de regio Gooi en Vechtstreek in 2019 aangesloten bij het landelijke traject Suïcidepreventie Actienetwerk (Supranet) van 113 Zelfmoordpreventie. Als onderdeel van deze community-aanpak voert de gemeente Hilversum het actieplan zelfmoordpreventie uit. Dit houdt in dat we onder andere een publiekscampagne ontwikkelen, inzetten op gatekeeperstrainingen voor organisaties die veel te maken krijgen met risicogroepen, en we samenwerken met verschillende organisaties om zelfmoordpreventie in dit gebied te kunnen doorvoeren. Door vroeger te signaleren, door te praten, door open vragen te stellen zonder oordeel, kunnen we samen als gemeente Hilversum én regio Gooi en Vechtstreek zelfmoord terugdringen. Want samen kunnen we het verschil maken.

Wilt u meer weten?

Zelfmoord komt eigenlijk nooit alleen: het is een complex proces en ontstaat door een combinatie van genetische kwetsbaarheid, ongelukkige omstandigheden en traumatische of psychische problemen in het verleden of heden. Iedereen kan hier mee te maken krijgen. Daarom willen we hier als Supranet Community iets aan doen. Waarbij we weten dat het taboe doorbreken een eerste stap is. En dat kan alleen met elkaar. Doorbreek het taboe door over zelfmoord te praten. Stel eerlijk de vraag, zonder oordeel. Luister en toon begrip. Zoek samen hulp. Praten kan zorgen voor veel opluchting bij degene die met deze gedachten rondloopt. De gedachten worden erkend en hoeven niet alleen gedragen te worden. Zo kunnen we de eenzaamheid doorbreken. Ook kan het een eerste stap zijn richting een oplossing. Draag dit als naaste echter niet alleen: zorg ook voor jezelf en neem iemand in vertrouwen, bijvoorbeeld een medewerker van 113. Zelfmoordpreventie en de aanpak van eenzaamheid zijn met elkaar verbonden. Daarom hebben we als gemeente een gezamenlijke campagne ontwikkeld. Meer weten over eenzaamheid en hoe u dit tegen kan gaan? Kijk dan hier voor meer informatie. Wanneer u meer wilt weten over zelfmoord(preventie) in coronatijd, dan kunt u hierover lezen op de website van 113. Hier vindt u ook het laatste nieuws over 113 en zelfmoordpreventie in Nederland. Zoekt u andere informatie of tips over zelfmoordpreventie? Bekijk dan de homepage van 113 Zelfmoordpreventie.

​Heeft u nu hulp nodig? Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem via de chat op 113.nl of bel 113 (gebruikelijke telefoonkosten) of 0800-0113 (gratis).