Verslag Commissie voor Welstand en Monumenten 27 januari 2022

Aanwezig:

Commissieleden:

J. De Haan (voorzitter), J. Molenaar, R. Lubbers, I. van Koningsbruggen, A. Mulder, H. Gietelink-Swane

Adviseur(s): dhr. ’t Hof (juridisch adviseur omgevingsrecht), mw. Speksnijder (plantoetser), mw. Koenders (adviseur cultuurhistorie), mw. Hensch (adviseur cultuurhistorie)

Secretaris:

J. Vroons

 

Locatie:

Digitaal (Zoom)

Welstandskamer 2

Frans Halslaan 38

Zaak 807982 (vooronderzoek)  

uitbreiden dakkapel woonhuis, plaatsen dakkapel op bijgebouw, plaatsen verbindingsgang       

3a, Emmastraat, Bijzonder welstandsniveau

Bezoekers:  aanvrager en behandelend plantoetser

Het plan betreft het (overhoeks) verbreden van een bestaande dakkapel, het plaatsen van een verbinding tussen hoofdgebouw en bijgebouw en het plaatsen van een dakkapel op het bijgebouw. De woning en bijbehorend bijgebouw vallen in een gebied met een bijzonder welstandsniveau.

Dakkapel woonhuis verbreden

Een dakkapel is een bescheiden uitbouw in de kap en moet, volgens de welstandsnota, een ondergeschikte toevoeging zijn aan het dakvlak. Een dakkapel mag dus niet ten koste gaan van de kapvorm of het silhouet domineren. De voorgestelde dakkapel, die om de hoek van het dak gaat, tast de oorspronkelijke kapvorm teveel aan. De oorspronkelijke dakvorm is door de dakkapel niet meer waarneembaar. De commissie adviseert een dakkapel te realiseren die past binnen de objectcriteria voor dakkapellen aan de achterzijde in een bijzonder welstandsgebied die zijn geformuleerd in de welstandsnota (p. 152). Om dit te kunnen beoordelen ontvangt de commissie de hiervoor benodigde tekeningen met maatvoering.

Verbindingsstuk tussen de schuur

De commissie kan op basis van het aangeleverde tekeningen niet goed opmaken hoe dit verbindingsstuk er uit gaat zien. Zij mist een duidelijke (gemaatvoerde) plattegrond, doorsneden en aanzichten om te kunnen zien hoe deze aansluit op het huis en het bijgebouw. Ook mist zij informatie over materiaal- en kleurgebruik. Om een advies op dit onderdeel te kunnen geven, zal dit de volgende keer inzichtelijk gemaakt moeten worden. Op voorhand geeft zij vast mee, dat verbindingsstukken of tussenleden ondergeschikt moeten zijn aan datgene wat zij verbinden.

Dakkapel op de bestaande schuur

Het plaatsen van een dakkapel op de bestaande schuur lijkt de commissie voorstelbaar. Maar de voorgestelde dakkapel lijkt vrij fors. De commissie adviseert een dakkapel te ontwerpen die

die passend is binnen de objectcriteria die voor dakkapellen aan achterzijde binnen bijzonder welstandsgebied zijn geformuleerd in de welstandsnota (p. 152). Om dit goed te kunnen beoordelen ontvangt de commissie de hiervoor benodigde tekeningen met maatvoering.

Conclusie: stemt niet met de ingeslagen weg

 

Welstandskamer 1                      

Schapenkamp 130              

Zaak 796543      

verbouwen kantoorgebouw      

1c, Oostrand, Bijzonder welstandsniveau

Bezoekers: architect

Het plan is eerder op 10 juni 2021 als vooronderzoek en op 28 oktober 2021 en op 9 december 2021 aan de commissie voorgelegd. Het plan is aangepast naar aanleiding van het laatste advies. De commissie adviseert positief. Ook op de positie en afmeting van de reclame-uiting wordt positief geadviseerd. Wanneer er voor de definitieve reclame-uiting een aparte vergunning aangevraagd dient te worden, zal de commissie hier apart op adviseren. 

Conclusie: positief advies

 

Neuweg 9    

Zaak 850044      

bouwen 34 appartementen       

1e, Inbreidingen, Gewoon welstandsniveau

Herhalingsplan: Ja (VO 3/1/2019, 23/05/2019 en 15/08/2019)

Bezoekers:  architect en opdrachtgever

Het plan is eerder op 3 januari 2019, 23 mei 2019 en 15 augustus 2019 als vooronderzoek aan de commissie voorgelegd. De laatste keer kon de commissie in hoofdlijnen instemmen met het plan. Zij was benieuwd naar de verdere uitwerking en vroeg bij de definitieve aanvraag informatie over o.a. de (aansluit)details afgestemd op het welstandsniveau van het gebied en informatie over het groenconcept. Het realiseren en behoud van het groene karakter van de begroeiing op langere termijn vraagt speciale aandacht.

De architect geeft een korte toelichting op het plan. Het pand is nu een autobedrijf welke gesloopt zal worden en plaatsmaken voor woningen. Het parkeren wordt ondergronds opgelost, waarbij de entree van de parkeergarage zich aan de achterzijde bevindt. De materialisatie bestaat uit zwart stalen zetwerk en houten kozijnen op een gemetselde plint. De binnenzijde van het blok zal voornamelijk blank verduurzaamd hout en staal zijn.

Advies

De commissie wijst er formeel op dat de geldigheid van vooronderzoeken in Hilversum zes maanden bedraagt. Het vooronderzoek waarop deze aanvraag is gebaseerd dateert van 29 maanden geleden. Het heeft derhalve geen actualiteitswaarde meer.

 

Massa-opbouw

De commissie kan zich op hoofdlijnen in de massa-opbouw van het plan vinden. Maar in de uitwerking daarvan is het geheel veel zwaarder, dikker en grover geworden dan bleek uit de tekeningen van het vooronderzoek.

Hierdoor heeft het gebouw een meer industrieel dan een binnenstedelijk karakter gekregen. Dit industriële karakter vindt de commissie onvoldoende aansluiten binnen de bestaande context en heeft het gebouw onvoldoende samenhang met de belendingen. 

Materiaal, kleur en detaillering

De combinatie van donkere kleuren, zware materialen en grove detaillering geeft het gebouw een te industrieel karakter en vormt een te groot contrast in de omgeving. De commissie geeft een aantal voorbeelden van waar de uitwerking onvoldoende is:

  • De combinatie van de (over)maat, de kleur en materiaal van de penanten maakt het beeld te grof.
  • Van de zijgevel blijkt meer zichtbaar dan in het vooronderzoek werd getoond en is daarmee veel meer beeldbepalend. Het toepassen van sandwichpanelen op deze gevel vindt de commissie dan ook niet passend.
  • Door de plint ook een donkere kleur te geven, oogt het gebouw nog zwaarder. De commissie vindt dit niet een overtuigende keuze.
  • De industriële beplating tegen verzinkt stalen hekjes is te utilitair en te industrieel.
  • Er is twijfel over of het voorgestelde Fraké aan de binnenzijde van het blok op een goede manier zal vergrijzen bij de overstekken.

Samenvattend

De welstandsnota geeft aan dat het uitgangspunt bij nieuwbouw het versterken van de samenhang binnen de stedenbouwkundige eenheden moet zijn. De commissie kan zich nog steeds in de massa-opbouw vinden, maar de uitwerking van het gebouw is onvoldoende in samenhang met de het gebied. Het gebouw zoals nu voorgesteld is daarvoor te contrastrijk en te industrieel.

Als een individueel gebouw vervangen wordt, zijn in het centrum in beginsel de criteria voor “periode 6, contemporain” van toepassing. Om het gebouw beter in zijn omgeving te laten passen, adviseert de commissie om bij de uitwerking van het plan beter aan te sluiten bij deze criteria, waarbij zij extra aandacht vraagt voor materialen, kleur en detaillering. 

De aandacht is deze behandeling voornamelijk gegaan naar de materialisatie, kleurkeuze en detaillering. Het groenconcept is hierdoor nog onvoldoende beoordeeld kunnen worden. Graag ziet de commissie een verdere uitwerking van het groenconcept, waar ook om gevraagd werd bij de voorlaatste bespreking.

De commissie ziet een aangepast plan waarbij gereageerd is op bovenstaande opmerkingen met interesse tegemoet.

Conclusie: negatief advies

 

Violenstraat 124 en 126

Zaak 793049      

het plaatsen van 2 dakopbouwen           

2b, Bloemenbuurt- Noord en Vitusbuurt, Gewoon welstandsniveau

Herhalingsplan: Ja (30/09 en 9/12)

Bezoekers: Architect en aanvrager

Het plan is eerder op 30 september en op 9 december 2021 aan de commissie voorgelegd. De commissie constateert dat het plan is aangepast. Op basis hiervan kan de commissie positief adviseren.

Conclusie: positief advies

Gezamenlijke commissie                      

Larenseweg 123 -125       

Zaak 1095485    

Wybertjesfabriek           

2a, Over 't Spoor, Gewoon welstandsniveau

Herhalingsplan: Ja

Bezoekers: architecten, supervisor en projectleider

Nader uit te werken met bespreking 03/02/22

Conclusie:  te weinig tijd om het plan goed te bespreken, wordt daarom doorgeschoven naar 3 februari 2022.

 

Oude Meentweg 3             

Zaak 1043695    

aanwijzing gemeentelijk monument      

8b, Buitengebied, Gewoon welstandsniveau     

De commissie wordt gevraagd te adviseren op het verzoek tot aanwijzing monument van de Oude Meentweg 3 op basis van de opgestelde concept redengevende omschrijving.

De commissie is overtuigd van de cultuurhistorische waarde van de kavel met dubbelbeukig pand Deze passen in de context van de transformatie van het Gooise landschap van open heide tot bosrijk gebied en de daarmee verbonden transformatie van het gebruik . Aan Oude Meentweg 3 kan een hoge cultuurhistorische waarde worden toegekend. De commissie heeft echter twijfels over de getrokken conclusies over de functie “uitspanning”. Er is onvoldoende bewijs dat het pand van meet af aan als uitspanning is gebruikt. Dit is een aanname en is onvoldoende aangetoond in het bouwhistorische onderzoek.

In de redengevende omschrijving wordt de functie (uitspanning) als hoofdreden aangedragen voor de aanwijzing tot monument van het huis. Maar het is juist de voortdurende transformatie op de schaal van het erf – waar het huis onderdeel van is – van de grotere geschiedenis van Hilversum: van agrarisch heidedorp, tot buitenplaatsenlandschap met bosaanplant, naar toerisme.

Daarom zou de verhaallijn van de redengevende omschrijving meer gericht moeten zijn op deze transformatie,  aangevuld met de zeldzaamheidswaarde van het twee beukige pand. Want zeldzaamheidswaarde heeft dit dubbelpand vanwege zijn typologie zonder twijfel. Dit pand zal wel beter op ouderdom onderzocht moeten worden door bouwhistorisch onderzoek van de kapconstructie en het interieur.

Kortom, de redengevende omschrijving is op dit moment onvoldoende voor een positief advies op het verzoek aanwijzing tot gemeentelijk monument..

Conclusie: aanhouden

 

Paulus van Loolaan 4

Zaak 807990 (vooronderzoek)

aangepast woningbouwplan Paulus van Loolaan            

3d, Stedelijk Villagebied, Beschermd welstandsniveau

Bezoekers: architect

Het plan betreft een wijziging op een in 2019 afgegeven omgevingsvergunning. De architect geeft een korte toelichting op de wijzigingen aan het plan ten opzichte van de vergunde situatie. De vergunde situatie is overigens nog niet gerealiseerd. De wijzigingen betreffen het vergroten van de woning en wijzigen van materialisatie.

Advies

De commissie constateert dat door de voorgestelde grote wijzigingen t.o.v. de vergunde situatie, het plan als een nieuw plan bekeken moet worden. Het vergunde plan was te beschouwen als een hoofdmassa met ondergeschikte aanbouwen. Waarbij de commissie opmerkt dat de vergunde aanbouwen de grens van ondergeschiktheid bereikt hebben en nog net binnen de kaders van de welstandsnota passen.

Door het vergunde plan als uitgangspunt te gebruiken voor de wens tot transformatie naar een eigentijdser en modern huis, ontstaat er een hybride beeld. Enerzijds maakt de vormentaal van de mansardekap een dwingende en duidelijke compacte hoofdmassa. Dat maakt dat uitbreidingen zoals aanbouwen moeten worden vormgegeven als ondergeschikt element aan deze hoofdmassa. De vergroting van de aanbouwen in het nieuwe plan maken deze niet meer ondergeschikt aan de hoofdmassa.

Tegelijkertijd is de architectuurtaal van de mansardekap moeilijk te verenigen met de nu voorgestelde vorm- en materiaalkeuze. De architectuurtaal van de mansardekap is meer traditioneel, terwijl de nieuwe materialisatie en detaillering van de aanbouw een moderne bungalow suggereren.. Daarmee is het nieuwe ontwerp niet passend binnen zowel de gebiedsgerichte criteria als de algemene criteria uit de welstandsnota. 

De commissie adviseert om binnen de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt en binnen de gebiedscriteria die er voor dit gebied (3d, Stedelijk Villagebied) gelden, een nieuw huis te ontwerpen. Daarbij vraagt de commissie nadrukkelijk om het ontwerp meer in de context (omgeving, inclusief de bomen) te presenteren. De commissie ziet een aangepast plan met veel interesse tegemoet.

Conclusie: stemt niet in met de ingeslagen weg

 

Vreelandseweg 40

Zaak 807981       (vooronderzoek)

vervanging brugdek 1e kanaalbrug 's Graveland             

7a, Traditionele bedrijventerreinen, Luw

Bezoekers: projectleider en landschapsarchitecte van de gemeente Hilversum

Het plan betreft het vervangen van de bestaande brug (1e kanaalbrug) en het plaatsen van een kunstwerk in het landschap ter vervanging van een schrikhek.

De landschapsarchitecte geeft een toelichting op het plan. Uitgangspunt van het plan is om het karakteristieke beeld van de brug met nieuwe technieken terug te brengen. De huidige brug is robuust en puur op techniek gebaseerd. Samen met het wegdek maken de zijwanden de constructie, met karakteristieke klinknagels. De nieuwe brug zal gelast worden, waardoor er een vlakke plaat ontstaat i.p.v. een reliëf. Om toch hetzelfde beeld te krijgen zullen er strips met een klinknagel-reliëf gelast worden. Ook zal de brug aangelicht worden doormiddel van dwarsstrips met led-verlichting.

Advies

Brug: De commissie waardeert het uitgangspunt om het beeld van de bestaande brug terug te brengen en dat hiermee de waarde die de brug nu heeft wordt onderkend. Ook waardeert zij dat de brughoofden en de aansluiting daarop behouden blijven. Maar de commissie ziet ook dat de nieuwe technieken het lastig maken om het beeld net zo stoer en robuust te krijgen als de oorspronkelijke brug. Het toepassen van strips als verwijzing naar de klinknagels is niet voldoende om het oorspronkelijke beeld waarachtig te benaderen. En voldoet hiermee niet aan het algemene welstandscriterium dat er een relatie moet zijn tussen de vorm, het gebruik en de constructie.

De commissie doet de suggestie om de bestaande brug opnieuw te maken op precies dezelfde manier als de bestaande brug met klinknagels. Op deze manier wordt het oorspronkelijke beeld terug gebracht. Wanneer dit niet mogelijk blijkt, adviseert te commissie om een stap terug te doen in het ontwerpproces en de gedachte te onderzoeken om een geheel nieuwe brug te maken. Een nieuwe hedendaagse robuuste brug die passend is qua maat en schaal bij de plek, goed aansluit op de landhoofden en verwantschap heeft met de tweeling kanaalbrug.

Tot slot is de commissie niet overtuigd dat ledverlichting passend is in relatie tot de ecologische waarde en de landschapsbeleving van het buitengebied.

Kunstwerk: De commissie heeft waardering voor de wens om een utilitair schrikhek te vervangen. Maar de commissie heeft grote twijfels bij het voorstel om hiervoor in de plaats een “kunstwerk” met roeispanen van bijna 4,5 meter hoog te plaatsen. De commissie is van mening dat dit de beleving van het landschap veel te veel aantast. De commissie zou zich een veel meer bescheiden oplossing kunnen voorstellen. Wellicht is ook een landschappelijke oplossing mogelijk.

Conclusie: stemt niet in met de ingeslagen weg

 

Monumentenkamer                             

Bordetstraat 18   

gemeentelijk monument

Zaak  806641     

uitbreiden achterzijde en plaatsen 2 dakramen voorzijde monumentaal pand    

4a, Electrobuurt Zwaluwplein Liebergen, Bijzonder welstandsniveau

Bezoekers: Nee

Het plan is eerder op 25 november 2021 aan de commissie voorgelegd. De commissie adviseerde destijds negatief op de interne verbouwing, de dakramen en de uitbreiding aan de achterzijde. De commissie heeft de architect gevraagd een meer passend plan te ontwerpen die het monument afleesbaar laat. Daarnaast heeft de commissie ook verwezen naar de objectcriteria voor aanbouwen.

Er ligt vandaag een aangepast plan voor, waarbij er deels is gereageerd op de opmerkingen uit het eerdere advies.

Advies

Gezien de ligging binnen het door het Rijk aangewezen beschermde stadsgezicht en gezien het hier een gemeentelijk monument betreft, kijkt de commissie kritisch naar de wijzigingen. Meer specifiek of de wijzigingen de waarden van het beschermde stadsgezicht en het monument niet onevenredig aantasten..

Dakramen: De dakramen zijn verkleind en laten voldoende zichtbaar van het dakvlak. De grootte en de positie van de dakramen zal de trendsetter zijn voor toekomstige plannen voor dakramen aan de voordakvlakken binnen dit ensemble. Op de dakramen adviseert de commissie positief.

Interne verbouwing: De commissie constateert dat met betrekking tot de interne verbouwing de wijzigingen ten opzichte van het vorige plan minimaal zijn. Zij handhaaft dan ook haar vorige advies. De commissie benadrukt hierbij dat de monumentale waarde van de woning met het verwijderen van de gehele achtergevel op de begane grond op beide bovengenoemde niveaus wordt aangetast. Er zal een substantieel deel van de gevel behouden moeten blijven om de monumentale waarde van de woning niet onevenredig aan te tasten. 

Uitbouw: De commissie constateert dat het ontwerp van de uitbouw weliswaar is aangepast, maar niet is ontworpen vanuit het monument en het karakter van het beschermde ensemble. De analyse dat een uitbouw die meedraait met de oriëntatie van de tuin een betere plattegrond oplevert kan de commissie begrijpen. Maar vanwege de monumentale waarden van het pand en omdat dit plan zou gaan functioneren als trendsetter voor het beschermde gezicht – moet de uitbouw ondergeschikt zijn en vanuit de karakteristieken van het monument ontworpen worden. Dat is nu niet het geval. Ter verduidelijking noemt zij een aantal punten:

  • Door de hoeveelheid schuine richtingen is de uitbouw te dominant ten opzichte van het monument, te eigenzinnig en daarmee onvoldoende ondergeschikt.
  • De aanbouw komt in hoogte ver boven de karakteristieke rollaag en gevelopeningen van het monument uit en is daarmee te weinig ondergeschikt.
  • De materialisatie – waaronder de steenstrips – past niet bij de detaillering van het monument.

Deze voorbeelden zijn niet uitputtend maar zijn illustratief voor de constatering dat het uitgangspunt van het totale plan niet vanuit het behoud en de versterking van de oorspronkelijke karakteristieken en waarden van monument en beschermd gezicht is gedacht..

Kortom, de commissie is niet overtuigd van het plan en adviseert op basis van bovenstaande negatief. Zij adviseert om het plan in zijn totaliteit meer te benaderen vanuit de karakteristieken van het beschermde stadsgezicht en monumentale waarde van het pand.

Conclusie: negatief advies

 

Zeedijk 38A           

gemeentelijk monument

Zaak 798328 (legalisatie)

legalisatie appartement bovenste verdieping inclusief gevelwijzigingen                

1d, Aanloopstraten, Bijzonder welstandsniveau

Bezoekers: vertegenwoordiger van de aanvrager

Het plan is eerder op 18 november 2021 aan de commissie voorgelegd. Zij vond destijds beide ingrepen voorstelbaar. Maar de commissie kon nog geen positief advies uitbrengen, omdat de uitwerking de verfijning miste die het gemeentelijk monument vraagt van nieuwe toevoegingen aan het volume.

Naar aanleiding van het vorige advies worden enkele wijzigingen voorgesteld. Een architect die de aanvrager vertegenwoordigt in dit gesprek, geeft een korte toelichting.

Kleurgebruik dakkapel.

Wanneer het trespa dat gebruikt is bij de dakkapel vervangen wordt door hout, de zijwangen met zink worden bekleed en de groene kleur wordt vervangen door gebroken wit (RAL9001), kan de commissie positief adviseren op de dakkapel. Daarvoor dient dit wel op tekening worden aangetoond.

Indeling achtergevel

De commissie handhaaft haar eerdere advies, waarin zij stelt dat de gevelindeling zoals voorgesteld niet passend is bij de architectuur van het monument. De commissie zal positief op de nieuwe gevelindeling kunnen adviseren, wanneer deze de eerder vergunde situatie (inclusief de detaillering) representeert.

Conclusie: negatief advies

Bachlaan 7  

Zaak 807047

maken sparing t.b.v. dakraam in beschermd stads- of dorpsgezicht        

3e, Noordelijk Vlllagebied, Beschermd

Herhalingsplan: Ja (14/10 en 23/12)

Bezoekers: Ja

Conclusie: positief advies

 

Johannes Geradtsweg 95            

gemeentelijk monument

Zaak 850031      

plaatsen zonnepanelen

4b, Plan Simon Stevin, Bijzonder welstandsniveau

Bezoekers: Aanvrager

Het plan betreft het plaatsen van zonnepanelen op het achterdakvlak van een gemeentelijk monument. De woning ligt in een gebied met een bijzonder welstandsniveau.

Gezien het pand een gemeentelijk monument betreft, kijkt de commissie kritisch naar de wijzigingen aan de bebouwing. Meer specifiek of de monumentale waarde niet onevenredig worden aangetast. De monumentale waarde van dit pand zit onder andere in de kenmerkende horizontaliteit. Deze karakteristiek komt ook terug in het dak; het dakvlak is niet heel steil en is belegd met een vrij vlakke dakbedekking. Deze karakteristiek zal dan ook het uitgangspunt moeten zijn voor het plaatsen van de zonnepanelen.

De commissie vindt het zeker voorstelbaar dat er op het achterdakvlak van dit monument zonnepanelen geplaatst worden. Maar in het voorgestelde legplan liggen de panelen zowel in horizontale als verticale richting, wat een versnipperd patroon oplevert dat de langgerekte, horizontale karakteristiek van het dak onvoldoende respecteert.  Op basis hiervan kan de commissie op het voorliggende legplan geen positief advies geven.

De commissie adviseert de aanvrager een legplan voor te stellen, waarbij de langgerekte en strakke karakteristiek van het dak gerespecteerd blijft. Dit is een ontwerpopgave, waarbij verschillende oplossingen denkbaar zijn. Belangrijk hierbij is dat het patroon niet opgeknipt wordt in kleinere stukjes, maar uit één geheel bestaat, bij voorkeur met liggende panelen. Daarbij geeft de commissie mee dat er ook zogenaamde “loze” panelen bestaan om  gaten in het patroon mee op te vullen (dakvlak vullende zonnepanelen). Een ander suggestie die wordt gedaan is om de gehele dakbedekking van het achterdakvlak te vervangen door zonnepanelen. Op deze wijze wordt ook de karakteristiek van het monumentale dak gehandhaafd.

De panelen op het platte dak van de aanbouw vindt de commissie voorstelbaar, onder de voorwaarde dat deze onder een zo klein mogelijke hoek geplaatst worden en daarmee niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte.

Conclusie: negatief advies

 

De Rijklaan 1            

gemeentelijk monument

Zaak 801680      

wijzigen achtergevel of rechterzijgevel monumentaal pand        

3d, Stedelijk Villagebied, Beschermd welstandsniveau

Herhalingsplan: Ja (25/11 en 06/01)

Bezoekers: Architect en aanvrager

Conclusie: positief advies

 

Vaartweg 109

Zaak 808167      

plaatsen buitenunit airco op dak             

3d, Stedelijk Villagebied, Beschermd welstandsniveau

Bezoekers: Nee

Conclusie:  positief advies

Dit verslag omvat 9 pagina´s

Opgemaakt te Hilversum op 27 januari 2022

Secretaris CWM de heer B. van Steen

Voorzitter de heer J. de Haan