Opgraving grafheuvel

De kunstenaar Johan Briedé schilderde in juni 1926 een opgraving van een grafheuvel bij Hilversum. Dit archeologisch onderzoek betrof een grafheuvel op de Zuiderheide tussen Laren en Hilversum van de zogenaamde grafheuvelgroep ‘De Zeven Bergjes’. Het is bijzonder dat op de heide rond Hilversum na meer dan 4.000 jaar nog grafheuvels zijn te vinden, destijds door de mens opgeworpen als monument voor een of meer overledenen. In het Gooi en omgeving liggen nog rond de 60 grafheuvels, daterend van ca. 5.000 jaar v.Chr. tot ca. 2.500 v.Chr. Het onderzoek betrof het eerste systematische onderzoek in deze grafheuvel, uitgevoerd door een medewerker van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden.

Toen in 1926 de grafheuvel op de heide bij Laren werd opgegraven wekte dit direct de belangstelling van Johan Briedé (1885-1980). Deze veelzijdige kunstenaars maakte tijdens zijn leven over tal van onderwerpen vele tekeningen, schilderijen, aquarellen, etsen en litho’s. Vanuit zijn huis Laren, waar hij woonde van 1916 tot 1959, werkte hij als freelancekunstenaar voor bedrijven, uitgeverijen en tijdschriften. Hij was een zeer bescheiden man, wars van publiciteit en vond het werken belangrijker dan op de voorgrond te treden. Hij had een brede belangstelling zowel voor de natuur, de bouwkunst als de oudheidkunde.   

Hij maakte van deze opgraving 27 tekeningen en een aantal schilderijen. Hij legde het gehele proces van de opgraving vast;  de situatie voor, tijdens en na de werkzaamheden. Op het schilderij uit de Collectie Hilversum zien we mannen aan het graven en de bergen zand die uit de grafheuvel is gegraven.

Uit zijn commentaar in de kantlijn op een van de tekeningen bleek dat hij zich ergerde aan de situatie na zo’n opgraving. Het was toen nog niet gebruikelijk om het uiterlijk de grafheuvel weer in de oude staat terug te brengen. Brieven naar een bevriende archeoloog en mondelinge contacten over de verwoesting van de grafheuvels door het opgraven maakten indruk. Waarschijnlijk droeg zijn commentaar bij tot het beleid om de grafheuvels na een archeologisch onderzoek weer te reconstrueren.

Ed van Mensch | Hilversumse Historische Kring Albertus Perk

Schilderij Opgraving Grafheuvel