Eenmaal per maand ziet u hier een
foto met een beschrijving afkomstig uit het Streekarchief Gooi en
Vechtstreek. U kunt daar zelf ook op zoek naar de geschiedenis van
Hilversum. Bent u bijvoorbeeld benieuwd naar uw huis of straat in
vroeger tijden? Breng dan eens een bezoek. Honderden archieven en
collecties liggen op u te wachten. Het Streekarchief Gooi en
Vechtstreek zit in het Stadskantoor, Oude Enghweg 23;
openingstijden ma. 9.00-13.00 uur, di. t/m vr. 9.00-17.00 uur ;
website: www.gooienvechthistorisch.nl
Twee keer stemmen
Stemmen, dat kunt u in deze tijd twee keer doen. Op 3 maart waren
de verkiezingen van de gemeenteraad en op 9 juni kunt u de leden
van de nieuwe Tweede Kamer kiezen. U kunt zelf bepalen of u van dit
democratisch recht gebruik maakt. Een halve eeuw geleden was dat
nog een wettelijke plicht. Niet stemmen zonder geldige reden, werd
in het begin van de jaren zestig in de vorig eeuw nog beboet met
vijf gulden.
Getrapte verkiezingen
Nog langer geleden, in de eerste helft van de 19e eeuw, was ons
kiesstelsel heel ingewikkeld. Nederland kende toen een indirect
kiesstelsel waarbij bijvoorbeeld via vele trappen de leden van de
Tweede Kamer werden benoemd. De provinciale staten wezen de leden
van de Tweede Kamer aan. De ridderschappen kozen de staten-leden
weliswaar rechtstreeks, maar in de steden en op het platteland was
het recht om te stemmen afhankelijk van een bepaalde aanslag in de
grond- en personele belasting. Stedelingen die aan die voorwaarde
voldeden, wezen een kiescollege aan en dat kiescollege koos de
leden van de gemeenteraad. Op zijn beurt koos de gemeenteraad één
of meer personen in provinciale staten.
Ook na 1850 bleef de kiesrechtkwestie herhaalde malen een onderwerp van grote meningsverschillen in de landelijke en plaatselijke arena’s. Tenslotte werd in 1917 het algemene kiesrecht ingevoerd voor mannen, twee jaar later ook voor vrouwen.
Opkomstplicht
De plicht om te stemmen, ingevoerd in 1917, kwam in de jaren zestig
van de vorige eeuw onder druk te staan. Zowel in 1958 en 1959
werden er in Hilversum tegen vijf mensen die niet gestemd hadden
zaken aanhangig gemaakt bij de kantonrechter. Voordat het zover
kwam, moest eerst de burgemeester of een namens hem aangewezen
ambtenaar de nalatige kiezer ter verantwoording roepen. “Gelet op
het omvangrijke werk dat hieraan is verbonden, worden sedert jaren
niet alle nalatige kiezers ter verantwoording geroepen, maar na
elke verkiezing slechts die van een tiental districten”, zo schreef
het hoofd van de afdeling Bevolking en Verkiezingen aan b. en w. in
1962. “Wanneer een deskundige ambtenaar aan het gewone werk wordt
onttrokken en zich ten minste een viertal weken met het onderzoek
naar nalatige kiezers gaat belasten, dan zullen de normale
werkzaamheden ernstig worden gestagneerd, met alle gevolgen van
dien”. Omdat de opsporing van nalatige kiezers uiteindelijk een
zeer gering effect opleverde, stemde het college ermee in dat de
vervolging van nalatige kiezers in ’62 achterwege zou worden
gelaten. “Volgend jaar wel”, schreef de gemeentesecretaris namens
b. en w. onder het voorstel.
In 1970 werd de opkomstplicht afgeschaft (redactie).
Zie ook
Historisch Hilversum: Expohal
Historisch Hilversum: De Egelantier
