Eenmaal per maand ziet u hier foto’s met een beschrijving
afkomstig uit het Streekarchief Gooi en Vechtstreek. Die
beschrijving is niet volledig, maar u kunt zelf in het
Streekarchief ook op zoek gaan naar de geschiedenis van Hilversum.
Bent u bijvoorbeeld benieuwd naar uw huis of straat in vroeger
tijden? Breng dan eens een bezoek. Honderden archieven en
collecties liggen op u te wachten. Het Streekarchief Gooi en
Vechtstreek zit in het Stadskantoor, Oude Enghweg 23;
openingstijden ma. 9.00-13.00 uur, di. t/m vr. 9.00-17.00 uur ;
website: www.gooienvechthistorisch.nl
Rode vergaderbolwerk
Aan de kop van de Oude Haven, op de Havenstraat 139, staat sinds
1932 een prominent gebouw dat de meeste Hilversummers nog kennen
als Ons Gebouw. Het was bijna ook letterlijk van de gebruikers,
want vakbondsleden en -bestuurders (verenigd in de Hilversumse
Bestuurdersbond) financierden met hun vrijwillige bijdragen de
stichting van dit rode vergaderbolwerk. Dit staat ook op de
monumentale herinneringsplaat bij de voordeur. De rode bakstenen
verwijzen naar de oorsprong van dit vakbondsgebouw. Het was het
oorspronkelijke onderkomen van de SDAP (de voorloper van de Partij
van de Arbeid) en het NVV (de voorganger van de vakbondsfederatie
FNV). Architect Jan van Laren maakte een ontwerp dat verwant is aan
de Amsterdamse School.
Woonstudio’s
Na enkele jaren van leegstand is het pand sinds 2007 in bezit
van woningcorporatie Dudok Wonen, dat het gebouw restaureerde en er
achttien woonstudio’s realiseerde voor zorginstelling Sherpa. Het
gebouw heeft inmiddels weer de originele hoge raampartijen in de
voorgevel. Onder de noemer ‘geWoon op jezelf’ wonen er jongeren met
een beperking. Dudok Wonen zal ook nog een filmpje van Ons Gebouw
op haar site plaatsen:
http://www.dudokwonen.nl/over+dudok+wonen/iconen/cDU455_Iconen.aspx
. (Bron: ‘Ons thuis, magazine over het bijzondere erfgoed van Dudok
Wonen 2011/2012’)
Concertzaal
Ons Gebouw was niet alleen het onderkomen van de SDAP en het
NVV, op de bovenverdieping bevond zich een concertzaal voor 400
toehoorders. De Nederlandse Radio Unie (NRU, voorloper van de NOS)
verzorgde er voor de VARA radio-uitzendingen. Ook de Arbeiders
Muziekvereniging Oefening Kweekt Kennis, maakte van de zaal
gebruik.
Gestapo
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat de inlichtingendienst van de
Gestapo in het gebouw, dat door de Duitsers Odeon werd genoemd.
Hoog in de toren van Ons Gebouw zaten toen kleine schietgaten. “Met
een .50 mitrailleur konden de Duitsers zo de Havenstraat en de Oude
Haven bestrijken'', vertelde timmerman Jan van Dijk van
Bouwbedrijf Aalberts. In 1944 was er bij het gebouw een gaarkeuken.
Utopia
In de jaren zestig zat het roemruchte alternatieve
jongerencentrum Utopia in het gebouw. Dat liep 'een tikje'
uit de hand, zodat de gemeente Utopia in april 1970 na een serie
vernielingen en knokpartijtjes op straat zette. Verenigingsgebouw
De Delta, zo ging het grondig vertimmerde Ons Gebouw heten toen het
in mei 1972 door burgemeester dr. P.J. Platteel na een tumultueuze
periode heropend werd. Drie vakcentrales waren er gebroederlijk
onderdak: NVV, CNV en NKV. In een subsidieverzoek voor het jaar
1977 werd onder meer gewezen op het grote aantal gebruikers.
Daaruit bleek volgens de aanvragers dat De Delta in een grote
behoefte voorzag. Onder de vaste gebruikers waren onder meer
sportverenigingen, Beroepskeuzebureau van het Gewestelijk Arbeids
Bureau, Bureau Arbeidsrecht, Omroeporganisaties,
Stichting Hilversumse Gemeenschap, Humanistisch Verbond,
schaakverenigingen, bridgeclub bejaarden,
politieke verenigingen/partijen, Stichting Buitenlandse Werknemers,
Werklozencomité, Cursussen vakopleiding en de Typeschool, terwijl
de gemeente er regelmatig inspraakbijeenkomsten hield.
Vereniging
In 1971 was de vereniging Ons Gebouw opgeheven. Deze vereniging
ging uit van de plaatselijke centrale van het NVV en had het gebouw
Havenstraat 139 in haar bezit. Dit gebouw werd door de vereniging
om niet overgedragen aan de Stichting Verenigingsgebouwen te
Amsterdam, omdat exploitatie niet langer mogelijk werd geacht. NVV,
NKV en CNV hebben het pand na een grondige verbouwing vervolgens
geëxploiteerd. Per 5 mei 1972 werd de exploitatie gevoerd door de
opgerichte stichting De Delta.
De Delta
De Stichting Verenigingsgebouwen te Amsterdam sloot het gebouw
per 31 december 1981. De verliezen waren te hoog opgelopen. De
gemeente had het recht van eerste aankoop omdat zij bij een eerder
dreigende sluiting voor een periode van twee jaar (1979-1980)
subsidie had gegeven. De gemeente besloot op 9 juni 1982 het
verenigingsgebouw De Delta ter grootte van 1015 m2 tegen een prijs
van 700.000 gulden te kopen. “Het is de bedoeling dat het gebouw
begin 1983 in gebruik wordt genomen ten behoeve van club- en
buurthuiswerk. Gedacht is daarbij onder andere aan peuterwerk,
verschillende cursussen, toneel, muziek, sport (schaken, dammen,
enz.) en aan activiteiten van organisaties van buurtbewoners, zoals
een buurtinformatieruimte en een verbeterwinkel. Verder moet er
gewoon een gezellige ontmoetingsruimte voor de buurt ontstaan. In
beginsel is dit alles bestemd voor alle leeftijden”, aldus de
afdeling Voorlichting van de gemeente in een brief van 17 juni ’82
aan de omwonenden. Toen dat in de loop van 1983 nog niet het geval
was, hielden buurtcomités een geslaagde bezettingsactie,want de
gemeente besloot vervolgens van De Delta een buurthuis te maken.
Jarenlang was er ook een peuterspeelzaal gevestigd.
Buurtcentrum
Op 19 september 1983 werd de Stichting Buurtcentrum Ons Gebouw
opgericht. Uit de oprichtingsakte: “Het doel der stichting is: het
leveren van een bijdrage aan de bevordering van het welzijn van de
bewoners van het werkgebied. De stichting tracht dit doel te
bereiken zonder binding aan enige partij-politieke en/of
levensbeschouwelijke organisatie, onder het waarborgen van de
eigenheid van de onderscheiden groeperingen”.
Achterstandsgroepen
“Het buurtcentrum wil een verdere maatschappelijke
democratisering bevorderen, in die zin dat buurtbewoners een eigen
bijdrage gaan leveren aan het samenlevingsgebeuren”, stond er onder
meer als doelstelling in het jaarverslag 1983-1985.
“Achterstandsgroepen” hadden prioriteit bij de toedeling van
middelen. Enkele activiteiten die in deze jaren werden
georganiseerd: disco, huiswerkbegeleiding, filmclub, meidengroep,
tienerkoken, tiener- en jongereninloop, yoga, knutselclub voor
vrouwen, klaverjasclub, Engelse les, jazz-ballet, bloemschikken,
trimgym, koken voor mannen (!), naaicursus, exposities,
volksdansen, taallessen voor buitenlanders, meidenclub voor
buitenlandse meisjes, 50+ soos.
Koken voor mannen
Over de cursus Koken voor mannen werd in het jaarverslag
1983-1984 vermeld: “Met heel veel geestdrift hebben tweemaal acht
mannen met succes getracht zich de kookkunst meester te maken. Deze
cursussen waren speciaal gericht op mannen, die niets van het koken
afwisten. Stapsgewijs zijn de meest elementaire principes van het
koken uit de doeken gedaan. We mogen stellen dat deze manier van
aanpak zeer in de smaak gevallen is en naar horen zeggen ook haar
vruchten heeft afgeworpen”. In het jaarverslag 1984-1985 stond
echter: “Om onverklaarbare redenen was hier geen animo meer voor”.
Webredactie
Stichting De Delta aan de
Havenstraat 139, 1 mei1979.
Ons Gebouw aan de
Havenstraat, circa 1935.
Interieur vergaderruimte
Ons Gebouw, circa 1930.
