Historisch Hilversum: Afvalverwerking

foto bijschrift: Vuilniswagen, paardentractie, op de Gemeentewerf aan de Mussenstraat. Op de bok zit werkman Som de Cerf, 1932.

Eenmaal per maand ziet u hier foto’s met een beschrijving afkomstig uit het Streekarchief Gooi en Vechtstreek. Die beschrijving is niet volledig, maar u kunt zelf in het Streekarchief ook op zoek naar de geschiedenis van Hilversum. Bent u bijvoorbeeld benieuwd naar uw huis of straat in vroeger tijden? Breng dan eens een bezoek. Honderden archieven en collecties liggen op u te wachten. Het Streekarchief Gooi en Vechtstreek zit in het Stadskantoor, Oude Enghweg 23; openingstijden ma. 9.00-13.00 uur, di. t/m vr. 9.00-17.00 uur ; website: www.gooienvechthistorisch.nl

foto bijschrift: Vuilniswagens van de Hilversumse gemeentelijke reinigingsdienst op een vuilstortplaats in Kortenhoef, 1936.

Aan de Kleine Drift

Deze rubriek gaat ditmaal over de lokale geschiedenis van het afvoeren van het huisvuil. Wij beginnen daarmee in 1894 toen de provincie de gemeente Hilversum een Hinderwetvergunning verleende “tot oprichting van een inrichting tot bewaring en verwerking van afval zoals verzameld of aangenomen door de gemeentereiniging gelegen op een terrein aan de Kleine Drift”. In 1906 werd op het vaaltterrein achter de gasfabriek een verbrandingsoven gebouwd.

Meer stortplaatsen

Hilversum groeide en het huisvuil groeide mee. Dat vergde meer gemeentelijke stortplaatsen en onderkomens voor het personeel. Zo volgde in 1916 de aanbesteding van de bouw van drie appèlplaatsen en negentien stortplaatsen, gelegen aan de: Hoge Naarderweg, Bussumergrindweg, Hertog Hendriklaan, Schuttersweg, Badhuislaan, Wisseloordlaan, Gnoelaan, Peerlkamplaan bij de Boomberglaan, Peerlkamplaan bij de A. Perkstraat, Eikbosserweg, Soestdijkerstraatweg, J. v.d. Heijdenstraat. Godelindeweg, Borneolaan, Oosterenghweg, Utrechtseweg, Zuiderweg, Huijgendwarsstraat en Vaartweg. Voor het maken van een stortplaatsje aan de Gnoelaan nabij de ’s-Gravelandseweg moest in 1917 een huurcontract afgesloten worden met de heer F.E. Blaauw. Van het stortplaatsje kon gebruik worden gemaakt voor het tijdelijk bergen van straat- en huisvuil. Dit alles voor de huurprijs van fl. 1,- per jaar met een opzeggingstermijn van minstens veertien dagen.

Vuilnisemmers

Van 1935 tot 1939 werd er geëxperimenteerd met uniforme vuilnisemmers, die tweemaal per week werden opgehaald. De vuilnisauto’s moesten worden aangepast omdat het legen van de emmers stofvrij moest plaatshebben. De dekplaten van de wagenbak moesten worden voorzien van passende ronde gaten, afgedekt door rollende schuifplaatjes.

foto bijschrift: Vuilniswagen van de gemeentelijke reinigingsdienst in de Mussenstraat, circa 1935.

foto bijschrift: Een beeld dat menige oudere zich nog kan herinneren: het vuilnis in de auto wordt naar voren gekanteld, zodat de beladers achteraan de wagen weer ruimte hebben om vuilnisemmers te legen. Deze foto werd gemaakt in de Mussenstraat, circa 1935.

Plastic zakken

In de eerste helft van 1969 werd in de Dassenlaan en de Gazellestraat een proef genomen met plastic vuilniszakken, die als geslaagd mocht worden beschouwd. Bij dit systeem diende de vuilnisemmer alleen nog tot steun van de huisvuilzak. Na de ouderwetse zinken emmers is er vóór de invoering van de plastic huisvuilzakken nog overgegaan tot verkoop van plastic emmers, die lichter waren en bovendien niet roestten.

Overlaadstation Crailoo

Door de toename van het inwonertal en dus de toename van het huisvuil en het toenemende milieubewustzijn waren er eigentijdse voorzieningen nodig om het afval af te voeren en te verwerken. Daarom werd in 1968 de vergunning afgegeven voor de bouw van een laadstation voor de afvoer van huis- en grofvuil op een terrein aan de Nieuwe Crailooseweg. In 1970 wenste de Stichting Gooisch Natuurreservaat burgemeester en wethouders geluk met de ingebruikneming van “Crailoo”, “omdat het van grote betekenis zal zijn voor de milieuhygiëne van het Gooi in het algemeen en van de gemeente Hilversum in het bijzonder”.

Naar de VAM

Dat was tevens het moment dat voor de burgers de emmers vervangen werden door de plastic zakken. Dankzij het gebruik van de plastic wegwerpzakken was stofvrije belading van de vuilniswagens mogelijk, wat een aanmerkelijke verbetering voor de arbeidsomstandigheden van de beladers betekende. Met de opening van het overlaadstation kwam ook een einde aan de afvoer van Hilversums vuilnis naar de polders in Kortenhoef. Voortaan vertrokken dagelijks tien groene gesloten wagons met het afval over de rails naar Drenthe, waar de NV Vuil Afvoer Maatschappij (VAM) voor de verdeling en vernietiging zorg droeg.

Door de toename van het verkeer werd het ophalen van huisvuil in smalle straten een steeds groter probleem. Dat leidde tot een voorstel in de raad om het afval in deze straten ’s nachts op te halen. De burgers bleken echter niet gediend te zijn van het nachtelijke lawaai dat daarmee gepaard zou gaan.

Kliko’s

Vanuit het Gewest Gooi en Vechtstreek startte in 1979 het vooronderzoek naar ‘wijk- en minicontainers’ en uiteindelijk is de invoering hiervan in 1988 gerealiseerd. Het woord Kliko heeft zijn oorsprong in Nederland en is ontstaan uit de namen Klinkenberg en Koster. Deze twee families verkochten eind jaren 50 de eerste KUKA huisvuilauto’s en later vanaf de jaren 70 de kunstof mini-containers, die zij Kliko noemden. Zodoende raakte de naam Kliko algemeen gebruikt.